Polska stoi przed podwójnym wyzwaniem, które w ciągu najbliższej dekady przedefiniuje rynek nowoczesnych usług dla biznesu (GBS/SSC/BPO): kurczącą się i starzejącą się populacją w wieku produkcyjnym oraz postępującą automatyzacją, opartą na sztucznej inteligencji. Podczas tegorocznej konferencji ASPIRE w Krakowie Dorota Gruchała, Head of Kraków Office w JLL, przedstawiła wyniki analiz JLL Research.
Skala wyzwania: zniknięcie Warszawy z rynku pracy
Zgodnie z danymi JLL Research (na bazie GUS), kluczowa dla sektora grupa osób w wieku 25-44 lat skurczy się do 2035 o około 20% - to od 1,5 do 2 milionów osób opuszczających najbardziej produktywną kohortę. Dla porównania, to skala odpowiadająca zniknięciu z gospodarki ponad 1,8 miliona mieszkańców Warszawy.
To właśnie ta kohorta zbudowała sukces GBS w południowej Polsce - zasiliła centra w Krakowie, Wrocławiu i Katowicach, przekształcając te regiony z destynacji niskokosztowej w strategiczne huby usługowe. Jednocześnie do 2035 roku niemal co czwarty Polak będzie miał ponad 65 lat (23%), a wskaźnik obciążenia demograficznego wzrośnie z 0,7 do ok. 1,1 osoby niepracującej na jedną pracującą. W dłuższym horyzoncie, między 2040 a 2050 rokiem, rynek opuszczą kolejne ok. 3 miliony osób w wieku produkcyjnym.
Transformacja, nie zniknięcie
JLL zwraca jednak uwagę, że przez najbliższą dekadę siła robocza nie zniknie - ona dojrzeje. Kohorta 45–64 lata będzie rosła do 2035 roku, akumulując wiedzę, myślenie strategiczne i kompetencje przekrojowe. Mediana wieku pracownika biurowego w Polsce osiągnie wtedy ok. 43 lat.
Kluczowe staje się więc utrzymanie w zatrudnieniu pracowników 50+ oraz budowanie programów łączących pokolenia. Już dziś 58,6% stanowisk w sektorze BSS to role oparte na wiedzy eksperckiej (wobec ok. 48% w 2020 r.), wymagające zaawansowanych kompetencji i długiego wdrożenia - a to właśnie doświadczona kadra oferuje najbardziej poszukiwane dziś na rynku atuty: ekspertyzę, trafność osądu i myślenie strategiczne.
Sztuczna inteligencja zmienia role
Zdaniem JLL automatyzacja i AI zwiększają produktywność pracowników, tworząc wartość, której rynki niskokosztowe nie są w stanie odtworzyć. Przewagę zyskują ci, którzy potrafią orkiestrować pracę z AI, a nie jedynie wykonywać zadania.
Fundamentem pozostaje idea uczenia się przez całe życie - podnoszenie kwalifikacji (upskilling) oraz przekwalifikowywanie pracowników (reskilling) muszą stać się stałym elementem funkcjonowania organizacji, a nie dodatkiem.
Południe Polski: rozchodzące się ścieżki
Zmiany demograficzne nie są jednorodne. Metropolitalne rdzenie pozostają „bezpieczną przystanią" — Wrocław urośnie o 2,8%, a Kraków o 2,7% do 2035 roku, głównie dzięki migracji wewnętrznej. Liczba mieszkańców rośnie na obrzeżach miast i w strefie podmiejskiej, podczas gdy w ich centrach pozostaje stabilna lub spada tworząc zjawisko tzw. ”obwarzanka - ). Dynamicznie rozwija się także Rzeszów (+2,6%) - „czarny koń" regionu i dominujący hub południowo-wschodniej Polski.
Jednocześnie regiony takie jak Śląsk (-6,2%), Tarnów (-5,7%) czy Opole (-3,6%) mierzą się ze strukturalnym spadkiem populacji, co zwiększa ryzyko strukturalnego pustostanu. Szansą dla regionu jest myślenie o miastach - od Wrocławia po Rzeszów - jako o jednym ekosystemie kompetencji, a nie konkurentach, oraz skoordynowane inwestycje w obszary strategiczne, takie jak HiTech, Space, AI, Healthtech, i LifeScience we współpracy biznesu z włdarzami miast oraz uczelniami.
Demografia to może być zagrożenie, ale może to też być nasza przewaga konkurencyjna, którą możemy przechwycić. Siła robocza w Polsce nie znika; ona dojrzewa, zdobywa doświadczenie i koncentruje się w ośrodkach miejskich. Pytanie, które powinien zadać sobie każdy lider centrum usług wspólnych brzmi: czy jego organizacja jest zaprojektowana pod realia rynku pracy roku 2035, czy wciąż działa na założeniach z roku 2015? Inwestycje w automatyzację, AI oraz ciągłe uczenie się oraz zapewnienie sukcesji, podjęte dziś, zdefiniują naszą produktywność i pozycję konkurencyjną jutra.